Không phải ngôi trường danh tiếng nhất, mà là môi trường phù hợp nhất để giúp con phát triển tốt nhất, đó mới là lựa chọn thông thái.

Mỗi mùa tuyển sinh, nhiều bậc phụ huynh lại đứng trước câu hỏi quen thuộc: Nên chọn trường nào cho con? Nếu con không đậu trường công lập mong muốn thì sao?... Và không ít người mặc nhiên cho rằng trường càng nổi tiếng càng tốt nên muốn con mình phải vào bằng được những ngôi trường danh tiếng. Nhưng có bao giờ bạn tự hỏi: Ngôi trường đứng đầu các bảng xếp hạng có chắc chắn sẽ là “bệ phóng” tốt nhất cho con bạn? Thực tế cho thấy, một ngôi trường phù hợp với năng lực, sở trường và định hướng của con mới là lựa chọn thông minh nhất.

Mỗi em đều có những điểm mạnh riêng. Những em hướng nội cần không gian an toàn, sáng tạo; những em hướng ngoại cần môi trường năng động, nhiều hoạt động thể chất; có em yêu thích nghiên cứu, có em đam mê công nghệ, kỹ thuật; có em khéo léo trong chăm sóc sức khỏe hay sáng tạo nghệ thuật... Khi được học đúng môi trường, đúng ngành nghề yêu thích, các em sẽ có động lực học tập, tự tin phát triển bản thân và phát huy tối đa năng lực. Ngược lại, nếu lựa chọn chỉ vì danh tiếng, theo xu hướng của bạn bè hoặc vì chữ “sĩ diện” của cha mẹ, học sinh dễ rơi vào áp lực học tập, thiếu hứng thú, thậm chí mất phương hướng trong quá trình học.

Những con số mới nhất cho thấy thị trường lao động không hề “dễ tính”. Theo Cục Thống kê, quý II/2026, tỷ lệ thất nghiệp của thanh niên từ 15 đến 24 tuổi là 8,67%; cả nước có khoảng 1,4 triệu thanh niên không có việc làm và cũng không tham gia học tập, đào tạo, chiếm 10% tổng số thanh niên. Đây là lời cảnh báo rõ ràng: có một chỗ học chưa đồng nghĩa với có một nghề nghiệp; có tấm bằng chưa chắc có việc làm nếu ngành học không phù hợp và người học thiếu kỹ năng thực hành, kỹ năng số, ngoại ngữ cùng khả năng thích ứng.

Ở chiều ngược lại, lực lượng lao động đã qua đào tạo có bằng, chứng chỉ trong quý I/2026 mới đạt 29,6%; lao động có việc làm phi chính thức vẫn chiếm 62,2%. Khoảng trống kỹ năng còn rất lớn, trong khi doanh nghiệp cần người làm được việc chứ không tuyển chỉ vì tên trường. Vì vậy, nếu cha mẹ cố đưa con vào một trường “có tiếng” nhưng không đúng năng lực, sở thích và triển vọng nghề nghiệp, gia đình có thể phải trả giá bằng nhiều năm học phí, thời gian và cả sự tự tin của con.

Giáo dục nghề nghiệp vì thế không phải là lựa chọn “thấp hơn”. Năm 2025, cả nước tuyển sinh giáo dục nghề nghiệp khoảng 2,2 triệu người, đạt 107% kế hoạch. Học THPT, học nghề, cao đẳng hay đại học đều có giá trị khi con đường đó giúp người học hình thành năng lực thật, có cơ hội việc làm và khả năng học tiếp suốt đời.

Bởi vậy, khi lựa chọn môi trường học tập cho con, phụ huynh cần nhìn thẳng vào bốn yếu tố: năng lực thực tế của con, sở thích bền vững, điều kiện của gia đình và nhu cầu nhân lực. Đừng để “sĩ diện trường danh tiếng” biến thành áp lực mà con phải gánh nhiều năm. Một quyết định đúng hôm nay sẽ giúp con học đúng hướng, sớm có kỹ năng nghề nghiệp, mở rộng cơ hội việc làm và tự tin kiến tạo tương lai của chính mình.

Mỗi con đường học tập đều có giá trị nếu phù hợp với người học. Học THPT, học nghề hay kết hợp vừa học văn hóa vừa học nghề đều là những lựa chọn đáng trân trọng. Điều quan trọng không phải là đi theo con đường giống số đông, mà là chọn con đường giúp con phát triển toàn diện và trở thành phiên bản tốt nhất của chính mình. Tương lai của một đứa trẻ không được định đoạt bởi cái tên in trên cổng trường, mà bởi sự tự tin, năng lực tự học và những giá trị đạo đức con được nuôi dưỡng mỗi ngày. Xin đừng khoác lên con một chiếc “áo thương hiệu" quá chật. Hãy lùi lại một bước, quan sát con để chọn một bệ phóng vừa vặn và an lành nhất. Bởi vì với con, trường phù hợp nhất mới là trường tốt nhất. “Cha mẹ thông thái không chọn trường nổi tiếng nhất. Cha mẹ thông thái chọn nơi con được học đúng năng lực, phát huy sở trường và tự tin nhất để bước vào tương lai.”